Instytut Transportu Samochodowego oficjalnie stał się Krajowym Koordynatorem Prac Badawczych. Będzie państwowym organem odpowiedzialnym za nadzór nad prowadzeniem badań i testów pojazdów zautomatyzowanych na drogach publicznych. To pierwszy kompleksowy system kontroli oraz harmonizacji badań nad zautomatyzowaną i autonomiczną mobilnością w Polsce. Opiera się na przepisach przyjętych pod koniec 2025 roku.
Polska konsekwentnie rozwija system wspierający bezpieczny rozwój technologii autonomicznych. 24 czerwca, czyli z dniem wejścia w życie nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym z 21 listopada 2025 r. (Dz. U. z 2025 r. poz. 1843), powołany został Krajowy Koordynator Prac Badawczych (KKPB). To wyspecjalizowany organ odpowiedzialny za nadzór nad testami pojazdów zautomatyzowanych i w pełni zautomatyzowanych na drogach publicznych. Funkcję Koordynatora pełni dyrektor Instytutu Transportu Samochodowego, działający pod nadzorem ministra właściwego do spraw transportu.
– Krajowa Koordynacja Prac Badawczych to fundament bezpiecznego rozwoju autonomicznej mobilności w Polsce. Dzięki jasnym procedurom i nadzorowi państwa możemy prowadzić badania w sposób odpowiedzialny, a jednocześnie wspierać innowacje, które realnie poprawią bezpieczeństwo i efektywność transportu – mówi prof. Marcin Ślęzak, Dyrektor ITS.
Jakie zadania będzie mieć KKPB?
Nowelizacja ustawy Prawo o ruchu drogowym porządkuje i ujednolica zasady prowadzenia prac badawczych nad pojazdami o poziomie automatyzacji 3, 4 i 5 (tj. kolejne etapy rozwoju technologii jazdy bez udziału człowieka, definiowane przez stowarzyszenie SAE). KKPB wydaje zezwolenia, prowadzi publiczny rejestr, kontroluje zgodność prowadzonych prac z przepisami oraz współpracuje z zagranicznymi organami nadzoru przy projektach transgranicznych.
W praktyce KKPB kontroluje zgodność prac z zezwoleniem, wyznacza obserwatorów i ocenia analizę ryzyka. Każde zdarzenie drogowe z udziałem pojazdu badawczego niezwłocznie zgłasza właściwym organom wraz z zapisem audio-wideo uzyskanym od pomiotu wykonującego prace badawcze. Procedurę uzyskania zezwolenia szczegółowo określono w ustawie i rozporządzeniach. Obejęto m.in. analizę ryzyka zgodną z normą ISO 26262, wyposażenie pojazdu w rejestratory obrazu i dźwięku, przedstawienie deklaracji o niepowodowaniu zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz wniesienie opłaty administracyjnej. Takie zezwolenie na prace badawcze może obejmować maksymalnie pięć województw i obowiązuje do trzech lat.
– Naszym celem jest zapewnienie możliwie najbardziej przejrzystego i przyjaznego dla wnioskodawców procesu uzyskiwania zezwoleń na prowadzenie prac badawczych. Szczególny nacisk kładziemy na wysoką jakość obsługi oraz sprawność prowadzonych postępowań administracyjnych przy pełnym zachowaniu standardów wynikających z przepisów prawa. Kodeks Postępowania Administracyjnego, w ramach którego działamy, jasno definiuje harmonogram rozpatrywania wniosku – dodaje mgr Aneta Gierszewska z zespołu wspierającego prace Krajowego Koordynatora Prac Badawczych
Krajowy Punkt Kontaktowy
Nowy organ ma również wymiar międzynarodowy. KKPB pełni funkcję krajowego punktu kontaktowego dla zagranicznych koordynatorów, umożliwiając prowadzenie badań transgranicznych zgodnie z europejskimi regulacjami. Dzięki temu Polska uczestniczy w wymianie informacji oraz koordynacji nadzoru nad pracami badawczymi prowadzonymi jednocześnie w więcej niż jednym państwie.
– Nowy system pozwala na uporządkowanie i profesjonalizację testów pojazdów autonomicznych. To nie tylko rola administracyjna. To realne narzędzie kontroli jakości, analizy ryzyka i współpracy międzynarodowej. Dzięki temu polskie firmy i uczelnie mogą prowadzić badania na poziomie porównywalnym z największymi ośrodkami w Europie – argumentuje dr inż. Mikołaj Kruszewski z zespołu wspierającego prace Krajowego Koordynatora Prac Badawczych.
Jakie korzyści?
Powierzenie Instytutowi Transportu Samochodowego funkcji Krajowego Koordynatora Prac Badawczych wpisuje się w szerszy kontekst rozwoju technologii autonomicznych w Polsce. Jak wynika z analiz Instytutu pojazdy autonomiczne mogą znacząco poprawić bezpieczeństwo. To dlatego, że aż w około 90% wypadków to czynnik ludzki odgrywa decydującą rolę. Inteligentne systemy mogą zmniejszyć liczbę zdarzeń nawet o 30% – w skali Polski to kilka tysięcy wypadków rocznie mniej! Autonomiczne pojazdy to także szansa na zwiększenie efektywności transportu, ograniczenie korków i poprawę mobilności osób starszych oraz z niepełnosprawnościami. Dodatkowo utworzenie KKPB to impuls dla gospodarki. Szczególnie w obliczu narastającego niedoboru kierowców zawodowych, który w Polsce szacuje się na ok. 200 000 osób.
Przypomnijmy, że w Polsce równolegle rozwijane są projekty badawcze, takie jak DARTS PL – polska baza scenariuszy testowych i danych sensorycznych, tworzona przez ITS i Politechnikę Warszawską na zlecenie Ministerstwa Infrastruktury. Projekt ma dostarczyć unikatowe dane z polskich warunków drogowych, niezbędne do trenowania algorytmów sztucznej inteligencji oraz rozwoju systemów zautomatyzowanej jazdy.
