Brak kierowców zawodowych coraz mocniej wpływa na sprawność działania polskich firm transportowych. Pojazdy stoją, przewozy nie są realizowane, przedsiębiorcy ponoszą koszty i ryzykują utratę zleceń. W związku z tym może ucierpieć pozycja Polski w Europie.
Niedobór kierowców zawodowych, szczególnie w międzynarodowym transporcie drogowym, ma dziś charakter strukturalny. Dla przedsiębiorstw transportowych nie jest to jednak problem, który można sprowadzić do statystyk rynku pracy. Brak kierowcy oznacza ograniczenie zdolności przewozowych firmy, problemy z realizacją kontraktów, przestoje pojazdów, kary umowne i ryzyko utraty klientów.
Problem nabiera szczególnego znaczenia w przypadku Polski, która jest liderem Unii Europejskiej w transporcie drogowym i usługach transgranicznych. Utrzymujący się deficyt pracowników oraz bariery w dostępie do doświadczonych kierowców z zagranicy mogą prowadzić do dalszego osłabienia konkurencyjności polskich przedsiębiorstw.
Konieczne zmiany
Jednym z rozwiązań przewidzianych w ustawie z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom jest określenie zawodów, w których występują niedobory kadrowe. Niestety od wejścia ustawy w życie nie wydano odpowiedniego rozporządzenia. A dodatkowo wstrzymano rozpoczęte na początku 2026 r. prace nad jego projektem.
TLP twierdzi, że mechanizm, który miał odpowiadać na realne potrzeby rynku pracy, pozostaje martwy. Szczególnie dotkliwie odczuwa to transport międzynarodowy, gdzie niedobór kierowców zawodowych od lat ma charakter trwały. W związku z tym w stanowisku skierowanym do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w ramach konsultacji projektu ustawy UD396 TLP przedstawiło dwa warianty zmian.
- Pierwszy zakłada obowiązkowe utworzenie wykazu zawodów, w których występują niedobory kadrowe, w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw pracy, wydawanego w porozumieniu z ministrami właściwymi do spraw gospodarki i spraw wewnętrznych.
- Drugi przewiduje utworzenie odrębnego wykazu zawodów deficytowych wykonywanych przez pracowników świadczących usługi transgraniczne. Przy jego tworzeniu uwzględniane byłyby potrzeby rynku pracy, bezpieczeństwo dostaw oraz konieczność zapewnienia ciągłości usług transportowych.
Kierowca czeka na dokumenty, ciężarówka stoi
TLP zwraca również uwagę na problem długotrwałych procedur legalizacji pracy i pobytu cudzoziemców. W przypadku transportu międzynarodowego sytuacja jest szczególnie skomplikowana. Sam fakt złożenia wniosku nie daje pracownikowi możliwości podjęcia pracy. Dodatkowo brak odpowiedniego dokumentu pobytowego uniemożliwia kierowcy przekraczanie granic strefy Schengen.
Dla przedsiębiorstwa konsekwencje są bardzo konkretne. Kierowca nie może wykonywać przewozów, pojazd pozostaje niewykorzystany, a firma ponosi koszty związane z przestojem i niewykonaniem zakontraktowanych usług.
Dlatego TLP proponuje również zmianę zasad dotyczących wykazu przedsiębiorstw o strategicznym znaczeniu dla gospodarki narodowej.
Zgodnie z propozycją możliwość objęcia takim rozwiązaniem uzyskaliby przedsiębiorcy wykonujący krajowy lub międzynarodowy transport drogowy rzeczy lub osób, jeżeli ich działalność ma istotne znaczenie dla ciągłości łańcuchów dostaw, bezpieczeństwa transportowego państwa lub funkcjonowania gospodarki narodowej oraz zatrudniają średniorocznie co najmniej 250 pracowników.
Wpisanie takich przedsiębiorstw do wykazu umożliwiłoby im korzystanie z przyspieszonej ścieżki rozpatrywania spraw dotyczących legalizacji pracy i pobytu cudzoziemców w Polsce. W szczególności kierowców w międzynarodowym transporcie drogowym.
Stawką jest pozycja Polski na rynku europejskim
Długotrwały brak kierowców nie kończy się na problemach kadrowych pojedynczej firmy. Ogranicza zdolności przewozowe całego sektora, utrudnia realizację kontraktów i wpływa na funkcjonowanie krajowych oraz międzynarodowych łańcuchów dostaw. Według TLP pozostawienie obecnych rozwiązań bez zmian może prowadzić do dalszego pogłębiania deficytu kierowców. Dodatkowo wpłynie na ograniczania działalności polskich przedsiębiorstw, a nawet przenoszenia jej poza granice kraju.
– Nie musimy już udowadniać, że w Polsce brakuje kierowców zawodowych. Dziś potrzebujemy rozwiązań, które pozwolą przedsiębiorcom realnie reagować na ten deficyt. Jeżeli kierowca nie może rozpocząć pracy z powodu przeciągających się procedur, dla firmy oznacza to stojący pojazd, niewykonany kontrakt i konkretne straty. A w skali całego sektora – coraz słabszą pozycję konkurencyjną polskiego transportu – mówi Maciej Wroński, prezes Transport i Logistyka Polska.
TLP deklaruje dalszy aktywny udział w pracach legislacyjnych nad projektem UD396 i apeluje o rozwiązania, które pozwolą sprawniej odpowiadać na trwałe niedobory kadrowe w transporcie drogowym.
