Na targach POLECO spotkały się rozwiązania dla gospodarki odpadami, recyklingu, ochrony środowiska i usług komunalnych. W centrum uwagi znalazły się różnorodne rozwiązania: od ciężkich pojazdów i maszyn roboczych po czujniki, systemy informatyczne i materiały z recyklatu.
POLECO jest platformą spotkań dostawców pojazdów, maszyn i urządzeń, samorządów, przedsiębiorstw i organizacji branżowych. Zakres targów obejmuje m.in. gospodarkę odpadami i recykling, a wszystko z uwzględnieniem gospodarki obiegu zamkniętego i zrównoważonego rozwoju. Obok maszyn można zobaczyć narzędzia do zarządzania ich pracą.
Różnorodne i konkurujące
Oferta dla sektora komunalnego obejmowała pojazdy i urządzenia o zróżnicowanym zastosowaniu. Goście targowi mogli zapoznać się z podwoziami do zabudowy oraz gotowymi pojazdami: śmieciarkami, hakowcami, bramowcami, a także pojazdami ciśnieniowo- próżniowymi. Wśród eksponatów znalazły się również naczepy, ładowarki teleskopowe, maszyny przeładunkowe i sprzęt budowlany.
Swoje rozwiązania prezentowały m.in.: Benalu Legras, Comeco, DAF, Dieci, Ewpa, Gamon Trucks, Foton, Ford Trucks, Frugal, Graco, Hydrosprzęt, GP Truck Trading, Iveco, Kobelco, Kia, LiuGong, MAN, Melex, Mercedes, Mercedes Trucks, PTM, Proxy Trade, Reisch, Renault Trucks, Ruda, Scania, SHN Press, SLT Group, Skibicki, STAS, Sunfab, Turbańscy, Veacom i Volvo.
Tak szeroka reprezentacja pokazuje, jak wiele elementów składa się dziś na zaplecze usług komunalnych. Samochód odbierający odpady jest tylko jednym z ogniw. Równie ważne są pojazdy do przewozu kontenerów, sprzęt do załadunku i przeładunku, sprzęt do utrzymania dróg, pielęgnacji zieleni miejskiej czy przetwarzania materiałów. Z punktu widzenia operatora kluczowe staje się więc nie tylko to, jaką maszynę kupić, ale też jak dopasować ją do rodzaju zleceń i infrastruktury mając na uwadze także koszty eksploatacji.
W przypadku pojazdów komunalnych szczególne znaczenie ma przystosowanie do pracy w gęstej zabudowie. Istotne są zwrotność, ergonomia obsługi oraz możliwość wykonywania pracy przy ograniczeniu hałasu i emisji.
Dane jako część usługi
Obok maszyn coraz wyraźniej widoczna była warstwa cyfrowa. Systemy GPS, czytniki do identyfikacji pojemników, oprogramowanie do obsługi usług komunalnych, wagi samochodowe oraz kamery 360° prezentowali m.in. Elte Smart, Brigade, Globtrak, XTrack i Rekord Mobile.
To obszar, który coraz mocniej wpływa na codzienną organizację pracy. Dane o lokalizacji pojazdu mogą wspierać planowanie tras, a identyfikacja pojemnika pomaga powiązać konkretny odbiór z miejscem i zadaniem. Wagi samochodowe mogą dostarczać informacji o masie odbieranych frakcji, a obraz z kamer wspomagać kontrolę przebiegu pracy. W połączeniu z oprogramowaniem takie narzędzia tworzą podstawę do analizowania wykonania usług i lepszego reagowania na nieprawidłowości.
Jednym z nagrodzonych rozwiązań w tej kategorii był XTrack VisionAI – Kamera jako Sensor. Urządzenie wykorzystuje kamery pokładowe do rozpoznawania zdarzeń, ludzi i zasobów, a następnie łączy obraz z danymi telematycznymi. Ma automatyzować kontrolę zadań związanych z gospodarką odpadami przy użyciu śmieciarek bezpylnych lub pojazdów przewożących kontenery. Kamera przestaje być jedynie urządzeniem rejestrującym, a staje się źródłem danych, które można analizować i wykorzystywać w zarządzaniu flotą.
Z kolei Smart Bin łączy czujnik zapełnienia, elektroniczny zamek RFID i transmisję danych NB-IoT w sieci T-Mobile. W takim modelu pojemnik staje się elementem systemu informacyjnego. Dane o poziomie napełnienia mogą ułatwiać podejmowanie decyzji o tym, kiedy i gdzie skierować pojazd, a elektroniczna identyfikacja pomaga kontrolować dostęp do urządzenia. O praktycznej wartości rozwiązania decyduje jednak nie sama obecność czujnika, lecz jakość danych, niezawodność łączności i skuteczne włączenie informacji w planowanie tras.
Coraz więcej elektrycznych
Wśród laureatów Złotych Medali POLECO znalazły się rozwiązania zelektryfikowane: od lekkich maszyn do utrzymania terenów zielonych, przez śmieciarkę, po dużą maszynę do przerzucania pryzm kompostowych.
Egholm Park Ranger 2155E to kompaktowa, elektryczna maszyna przeznaczona do całorocznego utrzymania miast i terenów zielonych. W tej klasie sprzętu znaczenie ma możliwość wykonywania różnych prac w ciągu roku, zależnie od zamontowanego akurat osprzętu. Elektryczny napęd może być szczególnie przydatny w miejscach, gdzie istotne są ograniczenie lokalnych emisji i cicha praca. Na przykład w pobliżu zabudowy mieszkaniowej, parków czy obiektów użyteczności publicznej.
Inny wymiar elektryfikacji reprezentuje MAN eTGS 28.333 6×2-4 z zabudową ZOELLER Medium X4 i wrzutnikiem DELTA 2322. To elektryczna śmieciarka zaprojektowana do pracy w mieście. Wyróżniono ją za zalety ważne w mieście: cichą pracę wynikającą z elektrycznego napędu i zwrotność. Ta ostatnia cecha jest istotna w obsłudze osiedli, gdzie pojazd często wykonuje krótkie przejazdy i musi operować na ograniczonej przestrzeni.
W zastosowaniu komunalnym ocena samochodu elektrycznego nie kończy się na samym napędzie. Liczy się także to, jak pojazd funkcjonuje jako kompletne narzędzie pracy: z zabudową, układem załadunkowym, zapotrzebowaniem energetycznym i harmonogramem odbiorów. Organizatorzy i wystawcy zwracają uwagę na zalety cichej pracy oraz komfort mieszkańców. Lecz o przydatności w konkretnej flocie zdecydują również metody ładowania i przebieg tras. Najlepiej, jeśli pojazd będzie mógł przepracować całą zmianę bez konieczności uzupełniania energii.
Elektryfikacja pojawia się także w przetwarzaniu bioodpadów. Samojezdna przerzucarka BACKHUS α55 firmy Eggersmann została nagrodzona jako maszyna całkowicie elektryczna i zautomatyzowana. Producent podaje, że urządzenie może przerabiać do 4500 m³ materiału na godzinę, a obsługiwana pryzma może mieć do 5,5 m szerokości i 2,4 m wysokości. Maszyna automatycznie rozpoznaje pryzmę, wykonuje jej przerzucanie, prostuje ją i przemieszcza się do kolejnej.
To istotny kierunek dla zakładów przetwarzania odpadów zielonych i bioodpadów. Automatyzacja ma ograniczać konieczność stałego sterowania maszyną, a elektryfikacja eliminować emisję podczas pracy urządzenia. BACKHUS α55 może obsługiwać m.in. odpady komunalne, zielone i biodegradowalne, a także osady ściekowe i pozostałości po fermentacji. W praktyce takie rozwiązania wymagają oczywiście dopasowania do warunków instalacji, organizacji ładowania i charakterystyki przetwarzanego materiału.
Recykling i wydajność
Wśród nagrodzonych produktów znalazła się też automatyczna prasa belująca Macpresse MAC 108/2, przeznaczona do wysokowydajnego kompaktowania tworzyw sztucznych. Szczególny nacisk położono na butelki PET oraz sztywne tworzywa i HDPE. W instalacjach recyklingu prasa jest jednym z urządzeń wpływających na sposób przygotowania materiału do dalszego transportu i obrotu. Skuteczne zagęszczanie może ułatwić składowanie i logistykę, a automatyzacja ograniczyć konieczność ręcznego nadzoru nad cyklem pracy.
Drugą nagrodzoną maszyną do przetwarzania materiałów jest mobilna kruszarka szczękowa RYDER 1000. W jej przypadku wyróżniono połączenie mocy, niezawodności i mobilności. Mobilność jest istotna tam, gdzie materiał powstaje lub jest składowany w różnych lokalizacjach, a transport surowca do jednej stacjonarnej instalacji byłby kosztowny albo nieefektywny. Kruszarka może więc ułatwiać przetwarzanie bliżej miejsca powstania materiału, choć konkretna korzyść zależy od rodzaju wsadu i organizacji pracy.
W obiegu zamkniętym znaczenie ma nie tylko sprzęt do odzysku surowca, lecz także możliwość wykorzystania materiałów pochodzących z recyklingu w kolejnych produktach. Przykładem są worki na odpady reBAG, produkowane w Polsce z regranulatu LDPE/LLDPE. Zastosowanie recyklatu przenosi ideę obiegu zamkniętego na poziom produktu codziennego użytku. O jego praktycznej wartości decydują przy tym właściwości użytkowe, a w tym wytrzymałość oraz pewność, że materiał z recyklingu spełnia wymagania danego zastosowania.
Właśnie takie zestawienie rozwiązań pozwala spojrzeć na recykling szerzej niż tylko przez pryzmat instalacji. Potrzebne są jednocześnie urządzenia do przetwarzania, logistyka surowców, sprawna organizacja odbioru oraz rynek dla produktów powstałych z recyklatu. Targi prezentowały elementy tego łańcucha obok siebie: od pojazdów i systemów identyfikacji po prasę, kruszarkę i gotowy wyrób.
Miasto od nowa
Laureatem został również zestaw do utrzymania czystości w miastach: nośnik Holder C 65 wyposażony w system CityZAS. Rozwiązanie wykorzystuje technologię Electroherb do bezchemicznego zwalczania chwastów. Według opisu producenta prąd przepływa przez roślinę i glebę, oddziałując na roślinę także w kierunku korzeni. System ma działać bez pozostałości chemicznych w glebie.
W miejskim utrzymaniu terenów zielonych i nawierzchni takie podejście jest alternatywą dla herbicydów lub mechanicznego usuwania chwastów. Nie oznacza to, że jedna metoda będzie odpowiednia dla wszystkich miejsc i warunków. Na użyteczność wybranego sposobu pielęgnacji wpływa m.in. rodzaj nawierzchni i tempo wzrostu roślin.
Innym przykładem poszukiwania nowych modeli obsługi miasta jest U-Beaver: ASR Autonomiczny Silos Recyklingowy. To połączenie podziemnego magazynu odpadów, autonomicznego zasilania z OZE oraz windy. Projekt ma działać bez przyłącza sieciowego oraz potrzeby stosowania pojazdu z żurawiem. To koncepcja, która stawia pytanie, jak ograniczyć zależność infrastruktury odpadowej od rozbudowanych instalacji i ciężkiego sprzętu obsługowego.
Takie propozycje są interesujące nie tylko ze względu na samą konstrukcję, ale również dlatego, że dotyczą organizacji przestrzeni miejskiej. Podziemne magazynowanie odpadów może zmienić sposób zagospodarowania punktów zbiórki. Autonomiczne zasilanie umożliwi natomiast lokalizowanie urządzeń tam, gdzie dostęp do infrastruktury jest utrudniony. Praktyczna ocena wymaga jednak odpowiedzi na pytania o pojemność, częstotliwość opróżniania, serwis, bezpieczeństwo i całkowity koszt użytkowania.
Zastosować w praktyce
Zestawienie nagrodzonych rozwiązań pokazuje, że innowacje w sektorze komunalnym nie ograniczają się do pojedynczej maszyny czy napędu. Obejmują całe procesy: od zasilania pojazdu, przez zbiórkę i transport odpadów, po ich rozpoznawanie, przetwarzanie, magazynowanie i ponowne wykorzystanie. Elektryczna śmieciarka, automatyczna przerzucarka, prasa belująca, system monitoringu oparty na AI czy worek z recyklatu odpowiadają na różne potrzeby. Lecz wszystkie wpisują się w poszukiwanie bardziej efektywnych sposobów zarządzania zasobami.
Pokazy maszyn i prezentacje technologii pozwalają ocenić nie tylko deklarowane parametry, lecz także sposób obsługi, gabaryty, ergonomię i dopasowanie do lokalnych warunków. W przypadku rozwiązań cyfrowych równie ważne stają się integracja z istniejącymi systemami i jakość informacji, jaką otrzymuje operator.
Drugi dzień POLECO potwierdził, że branża komunalna rozwija się równolegle w kilku kierunkach: elektryfikacji, automatyzacji, cyfryzacji i szerszego wykorzystania materiałów z recyklingu. Nie są to niezależne trendy. Największe korzyści mogą przynieść wtedy, gdy współpracują ze sobą w ramach dobrze zaprojektowanej usługi.
