W warunkach placu budowy przebieg wyrażony w kilometrach nie odzwierciedla rzeczywistej pracy wykonanej przez pojazd. Należy to uwzględnić dobierając i wymieniając olej, zwraca uwagę Magdalena Szczepańska, doradca techniczny Petronas Lubricants Polska.
Jakie czynniki wpływają na przyspieszone zużycie oleju w pojazdach budowlanych?
W pojazdach budowlanych środowisko pracy drastycznie różni się od warunków drogowych. Głównym winowajcą jest tu wysokie zapylenie. Nawet najlepsze filtry przepuszczają mikroskopijne drobiny pyłu, które zawierają krzem i działają wewnątrz silnika jak pasta ścierna. Dodatkowo maszyny te zmagają się z ogromnymi obciążeniami przy niskich prędkościach. Oznacza to pracę na wysokich obrotach powoduje to wzrost temperatury pracy oleju. Nie bez znaczenia jest też długotrwała praca na biegu jałowym, która sprzyja niepełnemu spalaniu paliwa, wprowadzając do miski olejowej niespalone resztki i ogromne ilości sadzy.
Zrozumiałe, że w takich warunkach olej należy wymieniać częściej. Jak duża jest różnica w częstotliwości wymiany oleju między pojazdami używanymi w budownictwie czy kopalnictwie, a tymi które pracują np. w transporcie międzynarodowym?
Różnica jest kolosalna. O ile w transporcie dalekobieżnym 100 czy 150 tysięcy kilometrów to dziś standard, o tyle w maszynach budowlanych i przemyśle wydobywczym przebieg w kilometrach traci na znaczeniu. Tutaj interwały mierzy się w motogodzinach. Pojazd może przejechać zaledwie 10 tysięcy kilometrów. Lecz jego silnik w tym samym czasie przepracował równowartość 80 tysięcy km na autostradzie. Zazwyczaj producenci zalecają wymianę co 250 do 500 motogodzin. W przeliczeniu na kilometry nierzadko oznacza to zaledwie 15 do 30 tysięcy. Zawsze jednak zachęcamy menedżerów flot do opierania się na regularnych analizach oleju w eksploatacji. Pozwala to precyzyjnie wyznaczyć bezpieczny margines wymian dla konkretnych maszyn.
Jakie cechy powinien mieć olej stosowany w takich warunkach?
W tak trudnych warunkach absolutnie kluczowe jest utrzymanie silnego i stabilnego filmu olejowego, który nie zerwie się pod wpływem ekstremalnego nacisku i wysokiej temperatury. Opracowując skład takich olejów, skupiamy się na ich odporności na utlenianie. Zależy nam, aby środek smarny nie gęstniał i nie tworzył groźnych osadów. Niezwykle ważna jest też zdolność do dyspergowania sadzy, czyli utrzymywania jej cząsteczek w zawieszeniu, by nie zatykały kanałów olejowych. Trzeba też wspomnieć o zapewnieniu wysokiej rezerwy alkalicznej niezbędnej do neutralizowania kwasów z procesu spalania powodujących korozję. Świetnym przykładem wdrożenia tych założeń i priorytetów jest nasza linia olejów Petronas Urania.
Jak częsta powinna być wymiana oleju w samochodach zajmujących się dystrybucją materiałów budowlanych? Nie jest to tak uciążliwe jak praca na placu budowy czy terenie kopalni?
Tego typu pojazdy, na przykład betonomieszarki czy wywrotki, pracują w bardzo specyficznym, mieszanym cyklu. Z jednej strony poruszają się po asfalcie, z drugiej pokonują te ostatnie, najbardziej obciążające kilometry w głębokim błocie lub kurzu na placu budowy. Wymaga to zastosowania odpowiednich interwałów wymiany rekomendowanych przez producenta pojazdu. W tym przypadku powinny one oscylować w granicach 40 do 60 tysięcy kilometrów. Tu również polecam profilaktyczną analizę laboratoryjną oleju, aby potwierdzić, że przyjęty rytm serwisowy odpowiednio chroni silnik.
Od kilku lat w samochodach ciężarowych montowane są systemy wyłączające silnik podczas przedłużającego się postoju na biegu jałowym. Służy to oszczędzaniu paliwa i redukcji emisji, ale jak wpływa na skuteczność smarowania silnika?
To klasyczny dylemat między powstrzymywaniem zużycia elementów silnika a oszczędnością paliwa. Długie postoje na biegu jałowym są bardzo szkodliwe dla oleju. Niska temperatura w komorze spalania powoduje odkładanie się sadzy i rozrzedzanie oleju paliwem, co drastycznie pogarsza jego właściwości smarne. Z kolei zalecane dziś gaszenie silnika i systemy Start-Stop faktycznie zmniejszają ilość sadzy i oszczędzają paliwo, ale przenoszą wyzwanie tarcia mieszanego . Dlatego w nowoczesnych ciężarówkach budowlanych musimy stosować oleje o wybitnych właściwościach przeciwzużyciowych i wysokiej pompowalności w niższych temperaturach. Tak, aby film olejowy docierał do każdego węzła tarcia w ułamku sekundy po przekręceniu kluczyka.
Dziękuję za rozmowę.
Rozmawiał Michał Kij
