Im wyższa norma, specyfikacja, tym lepsza odporność oleju silnikowego na zanieczyszczenia i utlenianie. Jest to niezwykle istotne w pojazdach pracujących w budownictwie i branży wydobywczej, podkreśla Andrzej Husiatyński, kierownik działu technicznego TotalEnergies Marketing Polska.
Co powoduje, że olej w pojazdach używanych na budowie, w kopalniach czy żwirowniach szybciej się zużywa?
Głównym czynnikiem jest tryb pracy. Jest to tryb zwany „severe duty”, czyli ciężkie warunki. Dominują w nim cykle pracy pod dużym obciążeniem przeplatane pracą na biegu jałowym. Możemy porównać to do normalnego samochodu który od świateł do świateł przyśpiesza z dużym obciążeniem, a potem stoi na światłach parę minut. To oczywiście prowadzi do degradacji oleju silnikowego poprzez utlenianie w wysokich temperaturach i częste skoki temperatur. Kolejnym czynnikiem jest zanieczyszczenie oleju produktami spalania (sadza) przy dużych obciążeniach. A to w połączeniu z utlenianiem prowadzi do aglomeracji cząstek zanieczyszczeń i stwarza ryzyko blokowania kanałów olejowych. Negatywnie na olej wpływa również długa praca na biegu jałowym. Prowadzi ona do niekompletnego spalania i zanieczyszczania oleju paliwem. To z kolei powoduje spadek lepkości i może oznaczać mniejsze zabezpieczenie silnika przed zużyciem.
Bieg jałowy to również niedogrzanie silnika. Powoduje ono kontaminację przez kondensację pary i degradację dodatków. W połączeniu z zanieczyszczenie oleju biokomponentami z niespalonego paliwa, które negatywnie wpływają na olej silnikowy, może powodować jego żelowanie.
Można powiedzieć, że to wystarczy, aby taki cykl pracy nazwać „ciężkim”. Bo to utlenianie i zanieczyszczenia są głównymi przyczynami skłaniającymi do częstszej wymiany oleju.
Jak producenci olejów radzą sobie z tak wysoko ustawioną poprzeczką?
Rynek producentów olejów nie jest obojętny na te warunki pracy. Organizacje międzynarodowe tworzące specyfikacje jakościowe produktów wprowadzają coraz to bardziej wymagające normy i specyfikacji aby sprostać tak trudnym warunkom. W najnowszych specyfikacjach API: CK-4 i ACEA E8, E11 znacznie podniesiono limity utleniania oleju, czystość silnika, kompatybilność z paliwami zawierającymi 10% FAME, itd.
W gamie TotalEnergies odpowiedzią na takie wymaganie jest produkt Rubia Works 4000 10W-40. Spełnia on najwyższe specyfikacje a przy lepkości 10W-40 posiada tzw. „zapas lepkości” i jest bardziej odporny na rozcieńczenia paliwem. Im wyższa norma, specyfikacja, tym lepsza odporność na zanieczyszczenia i utlenianie.
W pojazdach długodystansowych wymiana oleju silnikowego może odbywać się nawet co 150 tys. km. Jak dalece skracają się okresy między wymianami w pojazdach używanych na budowach i w przemyśle wydobywczym?
Warunki pracy determinują utlenienie i zanieczyszczanie oleju. Im trudniejsze warunki, tym silniejsze zanieczyszczenie oleju. Przebiegi długodystansowe to ustalona praca silnika w odpowiednich obrotach i temperaturze. To niskie spalanie i niewielka ilość zanieczyszczeń w oleju.
W maszynach budowlanych kluczowe stają się motogodziny i udział biegu jałowego. Realny ekwiwalent przebiegu jest wtedy mylący. Silnik nabija godziny bez kilometrów (jałowy bieg, praca z przystawką odbioru mocy, powolne manewry) i jednocześnie rośnie kontaminacja.
Wpływ jałowego biegu na interwał można określić z pewnym przybliżeniem. W zaleceniach spotyka się regułę, że przy udziale pracy na jałowym przekraczającym 30% należy przyjąć „następny niższy” interwał serwisowy. Czyli skrócić okres do wymiany.
Kiedyś przyjmowało się przelicznik, że 1 motogodzina to 50 km przebiegu. Jednakże to nie oddawało realnego obciążenia. Teraz w maszynach budowlanych przyjmuje się interwał 500 mh. Lecz często producenci pojazdów zalecają analizę oleju z pełnym badaniem zanieczyszczeń. Wtedy możemy pokusić się o wydłużenie nawet do 750 mh.
Jak należy traktować pojazdy stosowane w dystrybucji materiałów budowlanych, które na ogół pokonują najwyżej krótkie odcinki trudniejszego terenu? Czy można planować w nich wymianę oleju w podobnym rytmie, jak w innych pojazdach dystrybucyjnych?
Jest to ciężki typ pracy. Duże obciążenie przy niewielkich przebiegach. Utlenianie i zanieczyszczanie oleju produktami spalania jest silne. Należy skracać przebiegi zgodnie z zaleceniami producenta pojazdu.
Dziękuję za rozmowę.
Rozmawiał Michał Kij
