Karta kierowcy w busach do 3,5 tony od 1 lipca 2026 r. przestaje być wyborem, a staje się obowiązkiem. Jak jej prawidłowo używać?
Pakiet Mobilności zrównał przewozy międzynarodowe busami z transportem ciężkim – również pod względem tachografów, czasu pracy i kontroli. Jeden błąd może oznaczać utratę dobrej reputacji i wielotysięczne kary. Sprawdź, jak prawidłowo używać karty kierowcy, uniknąć najczęstszych naruszeń i zabezpieczyć swoją firmę jeszcze przed pierwszą kontrolą.
Nowe obowiązki
Od 1 lipca 2026 r. karta kierowcy w busach o dopuszczalnej masie całkowitej pow. 2,5 tony do 3,5 tony stanie się obowiązkowa dla przewozów międzynarodowych oraz kabotażowych, w ramach Pakietu Mobilności.
Oznacza to, że każdy kierowca, który wykonuje tego typu przewozy, będzie zobowiązany do korzystania z inteligentnego tachografu G2V2, oraz posiadania imiennej karty kierowcy. Dodatkowo kierowcy będą musieli przestrzegać przepisów dotyczących czasu jazdy i odpoczynku, takich samych jak w przypadku transportu ciężkiego.
Nie ignoruj!
Zignorowanie nowych obowiązków związanych z tachografem i kartą kierowcy może być bardzo kosztowne. Zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym:
- za wykonywanie przewozu pojazdem bez tachografu lub z urządzeniem bez wymaganej homologacji, grożą kary do 10 000 zł dla firmy i do 2 000 zł dla kierowcy,
- w przypadku, gdy pojazd posiada tachograf, ale kierowca nie ma ważnej, imiennej karty, kara może wynieść do 2000 zł dla firmy i do 500 zł dla kierowcy.
Są to jedne z najpoważniejszych naruszeń przepisów w transporcie drogowym, które mogą skutkować utratą dobrej reputacji przedsiębiorstwa i choć niektóre z tych naruszeń wydają się drobne, po skumulowaniu mogą generować poważne konsekwencje finansowe.
Warto pamiętać, że powyższe kary są określone w polskim taryfikatorze, a w pozostałych krajach Unii Europejskiej sankcje za podobne naruszenia mogą być znacznie wyższe. Dlatego prawidłowe korzystanie z tachografu i karty kierowcy jest nie tylko obowiązkiem prawnym, ale też elementem bezpieczeństwa i ochrony dobrej reputacji firmy.
Jazda na cudzej karcie kierowcy – najpoważniejsze naruszenie
Karta kierowcy ma charakter imienny i jest dokumentem przeznaczonym wyłącznie do użytku przez kierowcę, dla którego ją wydano. Kierowca ma obowiązek zawsze nosić kartę kierowcy przy sobie, a opuszczając pojazd zabrać ją ze sobą. Pozostawienie karty w pojeździe lub przekazanie jej innej osobie stanowi poważne naruszenie przepisów.
Szczególnie surowo karana jest jazda na cudzej karcie kierowcy, jak również udostępnianie własnej karty innemu kierowcy. Zgodnie z obowiązującym taryfikatorem kar stosowanym podczas kontroli drogowych oraz kontroli w przedsiębiorstwach transportowych, naruszenia te należą do najcięższych i skutkują wysokimi sankcjami finansowymi i administracyjnymi. Odpowiedzialność za tego rodzaju naruszenia ponosi nie tylko kierowca, ale w określonych przypadkach również przedsiębiorstwo wykonujące przewóz drogowy.
Podkreślenia wymaga, iż samo posiadanie przez kierowcę cudzej karty kierowcy może zostać przez organy kontrolne zakwalifikowane jako próba posłużenia się cudzą kartą kierowcy, co w konsekwencji może prowadzić do nałożenia kary, niezależnie od tego, czy doszło do jej faktycznego użycia.
Ponadto zakazana jest jakakolwiek ingerencja w prawidłowe funkcjonowanie tachografu, w tym manipulowanie tachografem lub kartą kierowcy. Dotyczy to w szczególności działań, które mogłyby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych, a także informacji zapisanych lub wydrukowanych przez tachograf. Tego rodzaju naruszenia są kwalifikowane jako najpoważniejsze i podlegają surowym sankcjom.
Najczęstsze błędy związane z kartą kierowcy
Pobieranie danych zapisanych na karcie kierowcy jest procedurą stosunkowo prostą, jednak w praktyce mogą wystąpić różnego rodzaju nieprawidłowości, które wpływają zarówno na prawidłowość monitorowania czasu pracy i odpoczynku kierowcy, jak i na zachowanie zgodności z obowiązującymi przepisami prawa.
Do najczęściej spotykanych uchybień należą błędy organizacyjne, w szczególności niedotrzymanie terminów obowiązkowego odczytu danych z karty kierowcy. Zgodnie z obowiązującymi regulacjami dane te powinno się pobierać co najmniej raz na 28 dni. Należy przy tym zaznaczyć, że okres ten obejmuje wyłącznie dni faktycznej aktywności kierowcy. Inne typowe nieprawidłowości to brak odczytu danych po zakończeniu stosunku pracy kierowcy lub upływ terminu ważności karty.
Jednym z istotnych problemów jest również tzw. błąd karty kierowcy, czyli sytuacja, w której tachograf nie jest w stanie odczytać karty, co uniemożliwia prawidłowe rejestrowanie danych dotyczących czasu pracy i odpoczynku. Przyczyny takich błędów mogą być zróżnicowane. Njczęściej wynikają z nieprawidłowego umieszczenia karty w tachografie, zabrudzenia lub zużycia styków, uszkodzeń mechanicznych bądź wad samej karty. Niezależnie od źródła problemu, jego wystąpienie wymaga niezwłocznej reakcji zarówno ze strony kierowcy, jak i przewoźnika, w celu zapewnienia ciągłości rejestracji danych oraz spełnienia wymogów prawnych.
Ponadto, zgodnie z przepisami regulującymi stosowanie kart kierowcy i tachografów cyfrowych, pobrane dane trzeba przechowywać przez okres 12 miesięcy od dnia ich odczytu. Obowiązek ten spoczywa na przewoźniku i stanowi istotny element kontroli prawidłowego wykonywania przewozów drogowych.
Zniszczona, zgubiona lub skradziona karta?
Zgodnie z art. 29 ust. 4 i 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r., w przypadku uszkodzenia, wadliwego działania, zagubienia lub kradzieży karty kierowcy, kierowca jest zobowiązany do złożenia wniosku o wydanie karty zastępczej do właściwego organu państwa członkowskiego, w którym posiada stałe miejsce zamieszkania, w terminie siedmiu dni kalendarzowych od dnia zaistnienia zdarzenia. Organ ten wydaje kartę zastępczą w terminie ośmiu dni roboczych od dnia otrzymania kompletnego wniosku.
W sytuacjach określonych powyżej, kierowca może kontynuować prowadzenie pojazdu bez fizycznej karty kierowcy przez okres nieprzekraczający 15 dni kalendarzowych, przy czym okres ten obejmuje zarówno czas przewidziany na złożenie wniosku przez kierowcę, jak i czas niezbędny organowi do wydania karty zastępczej. Przekroczenie tego okresu dopuszczalne jest wyłącznie w sytuacji konieczności powrotu pojazdu do siedziby przedsiębiorstwa, pod warunkiem, że kierowca jest w stanie wykazać, iż w tym czasie nie było możliwości użycia lub przedstawienia karty kierowcy.
Jak zapisać czas pracy bez karty kierowcy?
W przypadku uszkodzenia karty kierowcy, jej nieprawidłowego działania, zagubienia lub kradzieży, kierowca zobowiązany jest do podjęcia określonych czynności, które umożliwią prawidłowe dokumentowanie aktywności oraz zachowanie zgodności z obowiązującymi przepisami.
Przed rozpoczęciem trasy kierowca sporządza wydruk danych z tachografu dotyczących prowadzonego pojazdu, a następnie nanosi na nim niezbędne informacje uzupełniające. W szczególności wpisuje dane umożliwiające jego jednoznaczną identyfikację, takie jak imię i nazwisko, numer karty kierowcy lub numer prawa jazdy, a także składa własnoręczny podpis.
Na wydruku kierowca odnotowuje również wszystkie okresy aktywności, które nie zostały automatycznie zarejestrowane przez tachograf. Obejmują one w szczególności okresy innej pracy, dyspozycyjności, przerw oraz odpoczynku, a także czas, w którym kierowca nie przebywał w kabinie pojazdu.
Po zakończeniu trasy kierowca wykonuje kolejny wydruk i uzupełnia go o dane dotyczące wszystkich okresów zarejestrowanych w trakcie jazdy. Wskazuje też poszczególne interwały czasowe. Dodatkowo wpisuje czas obejmujący okresy innej pracy, gotowości oraz odpoczynku, przypadające od momentu sporządzenia wydruku na początku trasy, których nie zapisał tachograf. Również na tym dokumencie kierowca zamieszcza dane identyfikacyjne oraz składa podpis.
Kluczowe tutaj jest również, iż kierowca jest zobowiązany do przechowywania wydruków z każdego dnia przez okres 56 dni i okazywania ich na żądanie uprawnionych organów kontrolnych. Po upływie tego terminu powinien on przekazać przewoźnikowi wydruki. Przewoźnik musi je przechować w dokumentacji przedsiębiorstwa przez co najmniej 12 miesięcy.
Podsumowanie – jak przygotować firmę transportową
Zmiany wprowadzane Pakietem Mobilności zrównują warunki wykonywania przewozów lekkimi pojazdami z zasadami obowiązującymi w transporcie ciężkim. W szczególności w zakresie czasu jazdy, przerw i odpoczynków. Dla przedsiębiorstw transportowych oznacza to konieczność wcześniejszego przygotowania pojazdów. Niezbędne jest też wdrożenie odpowiednich procedur oraz przeszkolenia kierowców, aby zapewnić zgodność z przepisami i uniknąć sankcji podczas kontroli. Najbezpieczniejszą strategią dla firm jest odpowiednie przygotowanie się zarówno merytorycznie, jak i technicznie. Pozwala to ograniczyć ryzyko naruszeń i uniknąć sankcji podczas kontroli.
Vanessa Zgrzebniok-Kłapsia
Kancelaria Transportowa KOBEN
Artykuły eksperckie KOBEN
