System monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (SENT) uregulowano ustawą z dnia 9 marca 2017 r. Stanowi on instrument przeciwdziałania nadużyciom podatkowym, w szczególności w zakresie podatku VAT oraz akcyzy. W ostatnim czasie jego zakres stosowania rozszerzono m.in. na wybrane kategorie towarów, w tym obuwie i odzież. To istotnie wpłynęło na praktykę operacyjną podmiotów logistycznych i handlowych. Jednym z kluczowych zagadnień interpretacyjnych pozostaje kwestia rozumienia pojęcia „przesyłki”.
Punktem wyjścia dla przedmiotowych rozważań jest definicja przesyłki zawarta w art. 3 ust. 3 ustawy SENT. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż definicja ta ma charakter autonomiczny i znajduje zastosowanie do całokształtu regulacji SENT. Mimo że formalnie nie umieszczono jej w katalogu definicji ogólnych ustawy. Zgodnie z nią, przesyłka to określona ilość towarów tego samego rodzaju, przewożonych od jednego nadawcy do jednego odbiorcy, do jednego miejsca dostarczenia, jednym środkiem transportu.
Definicja ta ma charakter funkcjonalny i kompleksowy. Obejmuje nie tylko fizyczne opakowanie (np. karton), czyli tak jak rozumiemy pojęcie przesyłki w mowie potocznej, tj. jako synonim paczki, np. pocztowej. W rozumieniu ustawy przesyłką będzie cały towar przewożony w ramach danej operacji transportowej spełniającej wskazane kryteria. O uznaniu za przesyłkę decyduje więc konfiguracja relacji ekonomicznej (przyczyny przemieszczenia towaru – obrót towarowy) oraz organizacyjnej – pod względem towarowej logistyki. W tym kontekście należy wykluczyć, w ramach próby zrozumienia SENT, dyrektywę języka potocznego. Zgodnie z tą ustawową, na spełnienie tej definicji nie będzie miał wpływu sposób pakowania towaru.
Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 10 września 2025 r. rozszerzyło katalog towarów objętych SENT. Obejmuje on m.in. obuwie (CN 64) oraz odzież. Jednocześnie wprowadzono próg liczbowy – w przypadku obuwia obowiązek zgłoszenia powstaje powyżej 20 sztuk. Jest to na tyle niewielka liczba, że na tym tle często zaczęło pojawiać się pytanie – czy dopuszczalne jest dzielenie przesyłki na mniejsze partie w celu uniknięcia obowiązku zgłoszenia?
Dopuszczalność podziału przesyłki
Analiza przepisów, szczególnie w kontekście ich wykładni funkcjonalnej, prowadzi do wniosku, że co do zasady takie działanie nie jest dopuszczalne. Zwłaszcza jeżeli ma charakter ewidentnie sztuczny. Niepożądanym przez ustawodawcę jest bowiem traktowanie jako odrębnych przesyłek towarów przewożonych jednym środkiem transportu, od tego samego nadawcy do tego samego odbiorcy i miejsca dostarczenia. Nawet jeśli podzielono je na odrębne opakowania. Tego rodzaju praktyka stanowi próbę obejście prawa i pozostawałaby sprzeczna z celem regulacji SENT. Na straży tego stoi niezłomna definicja przesyłki z art. 3 ust. 3 ustawy SENT.
Narosłe w praktyce wątpliwości koncentrują się wokół przesłanki towarzyszenia faktury VAT. Zgodnie z regulacjami rozporządzenia wykonawczego warunkuje ona możliwość skorzystania z wyłączenia obowiązku zgłoszenia przewozu. W praktyce pojawia się założenie, że sztuczny podział operacji handlowej polegający na sporządzeniu odrębnych dokumentów sprzedażowych (np. poprzez wystawienie kilku faktur obejmujących części jednej dostawy) prowadzi automatycznie do powstania kilku odrębnych przesyłek. To tym samym ma umożliwić zastosowanie progów ilościowych wyznaczonych rozporządzeniem, oddzielnie dla każdej z nich. Ma to skutkować brakiem obowiązku zgłoszenia transportu w systemie.
Faktura nic nie zmienia
Założenie to niestety nie wytrzymuje starcia z omawianą definicją przesyłki. Oznacza to, że o istnieniu jednej bądź wielu przesyłek decyduje rzeczywisty przebieg transportu (jeden środek transportu, jeden nadawca, jeden odbiorca, jedno miejsce dostarczenia), a nie liczba czynności prawnych czy dokumentów księgowych towarzyszących temu transportowi. Faktura VAT pełni w tym układzie funkcję wtórną. Jest elementem warunkującym możliwość zastosowania określonych wyłączeń, lecz nie kształtuje samej struktury przesyłki. W konsekwencji podział operacji handlowej, rozumiany jako wystawienie kilku faktur dokumentujących jedną ekonomicznie i logistycznie spójną dostawę, nie prowadzi do podziału przesyłki w rozumieniu ustawy SENT. Jeżeli bowiem towar nadal przewozimy jednym środkiem transportu, od tego samego nadawcy do tego samego odbiorcy i miejsca dostarczenia, mamy do czynienia z jedną przesyłką, niezależnie od liczby faktur. W takim przypadku przesłankę „towarzyszenia faktury” trzeba ocenić w odniesieniu do całej przesyłki, a nie jej sztucznie wydzielonych części.
Nie oznacza to jednak, że każdy podział jest wykluczony. Dopuszczalność takiego działania należy oceniać przez pryzmat rzeczywistej organizacji transportu. Możliwe jest zatem ukształtowanie operacji logistycznej w sposób, który prowadzi do powstania kilku odrębnych przesyłek w rozumieniu ustawy. O ile jednak spełnione zostaną przesłanki ich odrębności. W szczególności chodzi o sytuacje, w których: transport realizowany jest różnymi środkami transportu, występują różni odbiorcy, nadawcy lub miejsca dostawy, W takich przypadkach każda z operacji może być kwalifikowana jako odrębna przesyłka. To potencjalnie pozwala na wyłączenie obowiązku zgłoszenia przewozu do systemu.
