Czy pojazd budowlany jest tylko tak wytrzymały, jak oleje silnikowe, które smarują jego silnik? Stwierdzenie ryzykowne, ale możliwe do obronienia.
Budownictwo i przemysł wydobywczy stwarzają pojazdom i maszynom trudniejsze być może środowisko niż Rajd Dakar. Chodzi nie tylko o ciężkie warunki drogowe, a nierzadko również klimatyczne. Wszechobecny kurz, błoto i wertepy są scenerią, w której od silników oczekuje się pracy pod zmiennym, często maksymalnym obciążeniem, aby zaraz potem pozostawić je na dłuższy czas na biegu jałowym. Takie skokowe zmiany zapotrzebowania na moc powodują zwiększenie zużycia paliwa i przyspieszają zużycie silnika.
Jednocześnie od pojazdów budowlanych oczekuje się możliwie niskiej emisji spalin. Stąd układy EGR i SCR oraz filtry cząstek stałych (DPF). Dodatkowo pogarszają one warunki pracy silnika i podnoszą poprzeczkę przed środkami smarnymi.
Zneutralizowany pył
Tak wymagające środowisko pracy przekłada się na ściśle określone oczekiwania wobec olejów silnikowych. Ważne jest przede wszystkim utrzymanie stabilnej lepkości w szerokim zakresie temperatur. Oleje silnikowe muszą zapewnić dobrą pompowalność i szybkie smarowanie przy rozruchu w niskich temperaturach. Jednocześnie utrzymywać odpowiednią grubość filmu smarnego przy wysokiej temperaturze i wysokim obciążeniu. Dlatego w praktyce stosuje się na ogół oleje wielosezonowe o klasie lepkości SAE 15W-40, 10W-40 czy 20W-50. Dobiera się je odpowiednio do warunków eksploatacji i zaleceń producenta pojazdu czy maszyny.
Oleje silnikowe w pojazdach budowlanych powinny również wykazywać wysoką odporność na utlenianie i stabilność termiczną. Wysokie temperatury, długie okresy pracy oraz kontakt z produktami spalania sprzyjają degradacji bazy olejowej, gęstnieniu oleju oraz tworzeniu laków i nagarów. Dlatego niezbędne są rozbudowane pakiety dodatków przeciwutleniających oraz detergentowo-dyspersyjnych. Ograniczają one tworzenie osadów i umożliwiają utrzymanie zanieczyszczeń w zawiesinie do czasu pozbycia się ich w filtrze lub planowej wymiany oleju.
Niezmiernie ważna jest też ochrona silnika przed zużyciem ściernym i zmęczeniowym. Praca w zapylonym środowisku powoduje, że do oleju, przedostają się drobiny kurzu, i to mimo stosowania rozbudowanych układów filtrujących powietrze i olej. Tego rodzaju zanieczyszczenia olej powinien skutecznie w sobie „przechowywać” i nie pozwalać, aby stykały się bezpośrednio z pracującymi elementami silnika. Musi więc tworzyć wytrzymały film smarny odporny na obciążenia punktowe występujące między współpracującymi częściami. Prawidłowe wypełnianie tego zadania ułatwiają dodatki przeciwzużyciowe i przeciwzatarciowe.
Oleje silnikowe i niechciana siarka
Jednocześnie olej nie może nadmiernie obciążać elementów układów oczyszczania spalin. W silnikach wyposażonych w filtry cząstek stałych wymagane są oleje o obniżonej zawartości popiołów siarczanowych, fosforu i siarki (Low SAPS). Zmniejsza to tempo gromadzenia popiołów w filtrze, wydłuża okresy między koniecznymi regeneracjami i pomaga utrzymać sprawność układu w długim okresie…. Całość czytaj w magazynie fleetLOG 3/2026.
